Idea budowy kanału żeglugowego przez Mierzeję Wiślaną sięga czasów króla Stefana Batorego. W drugiej połowie XVI wieku, podczas konfliktu Rzeczypospolitej ze zbuntowanym Gdańskiem, król szukał sposobu na uniezależnienie handlu od portu gdańskiego. Plan zakładał stworzenie nowej drogi wodnej, która pozwoliłaby Elblągowi na swobodną wymianę towarową. Choć ostateczne porozumienie z Gdańskiem wstrzymało prace, wizja przekopu pozostała żywa w dokumentach historycznych przez kolejne stulecia.

Po odzyskaniu niepodległości in 1918 roku, Polska stanęła przed ogromnym wyzwaniem logistycznym. Elbląg był wówczas potęgą przemysłową i jednym z kluczowych portów Bałtyku, znanym ze słynnych zakładów stoczniowych Schichau, gdzie produkowano nowoczesne jednostki pływające. Jednak brak suwerennej kontroli nad Mierzeją Wiślaną oraz zależność od obcych wód terytorialnych sprawiły, że potencjał tego regionu był dławiony. Przekop stał się symbolem dążenia do pełnej niezależności gospodarczej.

Po II wojnie światowej temat przekopu powrócił za sprawą Eugeniusz Kwiatkowskiego – legendarnego budowniczego Gdyni i wizjonera gospodarczego. Kwiatkowski rozumiał, że swobodny dostęp do morza z Elbląga to warunek rozwoju całego regionu. Niestety, uwarunkowania geopolityczne i dominacja Związku Radzieckiego zablokowały ten projekt na dekady. Zależność od Moskwy stała się barierą nie do przebicia, a port w Elblągu zaczął powoli tracić swoje znaczenie, czekając na lepsze czasy.

Realny przełom nastąpił w 2006 roku, kiedy rozpoczęto intensywne prace przygotowawcze. Po analizie czterech wariantów lokalizacji (Skowronki, Przebrno, Piaski), wybrano Nowy Świat ze względu na najmniejszą ingerencję w osady ludzkie. Inwestycja o wartości 880 mln zł, nadzorowana przez Urząd Morski w Gdyni, stała się faktem. Finał nastąpił 17 września 2022 roku – otwarcie kanału wraz ze śluzą, mostami obrotowymi i sztuczną Wyspą Estyjską zakończyło pierwszy etap tej historycznej inwestycji.